3 - با توجه بر اينكه مؤلّف محترم از صحابهء امام رضا عَلَيْهِ السَّلَامُ به بعد بوده است ؛ و مجموعهء روايات اين كتاب معمولًا بدون سند و از امام موسى كاظم عَلَيْهِ السَّلَامُ به قبل مىباشد ، بنا بر اين بر حسب ظاهر كليه روايات در اين كتاب نفيس مرسل و بدون سند خواهد بود ، از جمله چيزهايى كه مىتواند جبران و تأييد كنندهء اين روايات باشد اين است كه تمامى بزرگان و مشايخ رجال ، درايه و حديث ، مؤلّف محترم را موثّق ، معتمَد و صحيح دانسته ؛ و هيج يك از بزرگان او را مردود و حتّى ضعيف معرّفى نكرده است ، كه در ضمن شرح حال آن بزرگوار اشاره خواهد شد . از جهت ديگر مجموعهء اين نوع روايات از نوع اخلاقيات ، مستحبّات و سُنَن مىباشد ؛ و دو قاعدهء مهمّ جبران ارسال آنها را مىكند : يكى قاعدهء « تسامُح در ادلّهء سُنَن » ؛ و ديگرى « اخبار مَن بلغ » ، كه از باب اشاره به دو سه نمونه اكتفا مىشود : - / مرحوم شيخ صدوق از امام جعفر صادق عَلَيْهِ السَّلَامُ نقل كرده است كه آن حضرت فرمود : كسى كه براى انجام كار خيرى [ حديثى پيرامون ] ثواب آن به دستش برسد و مطابق آن عمل كند ، به همان نتيجه دست مىيابد ؛ گر چه رسول خدا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ آن را نفرموده باشد « 1 » . - مرحوم كلينى به نقل از امام محمّد باقر عَلَيْهِ السَّلَامُ گويد : كسى كه ثواب كار خيرى از طرف خداوند به دستش برسد و آن را به اميد ثواب انجام دهد ، به مقصود خود خواهد رسيد ؛ اگر چه حديث در واقع آن گونه نباشد كه به دستش رسيده است . « 2 » - مرحوم علّامه حلّى از جابر انصارى روايت كرده است كه حضرت رسول صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ فرمود : كسى كه از طرف خداوند [ حديثى پيرامون ] ثواب و فضيلت [ موضوعى ] به دستش رسيد و با ايمان به خدا و اميد بر ثواب ، طبق آن عمل نمود ،

--> ( 1 ) . الشيخ الصدوق : بإسناده عن هاشم بن صفوان ، عن أبي عبد اللّه عَلَيْهِ السَّلَامُ ، قال : من بلغه شيء من الثواب على شيء من خير فعمله ، كان له أجر ذلك ، و إن كان رسول اللّه صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ لم يقله . ثواب الأعمال : 160 ح 1 ، المحاسن : 1 / 93 ح 53 / 2 ، عدّة الداعي : 13 س 2 ، فلاح السائل : 11 ، بحار الأنوار : 2 / 256 ح 1 ، وسائل الشيعة : 1 / 80 ح 182 . ( 2 ) . الكليني : بإسناده عن ابن أبي عمير ، عن هشام بن سالم ، عن أبي عبد اللّه عَلَيْهِ السَّلَامُ ، قال : من سمع شيئاً من الثواب على شيء فصنعه كان له ، و إن لم يكن على ما بلغه . الكافي : 2 / 87 ح 1 ، فلاح السائل : 12 ، بحار الأنوار : 2 / 256 ح 4 ، وسائل الشيعة : 1 / 82 ح 188 .